DẠNG 1: Bài toán về phản ứng xà phòng hóa
♦ Phản ứng xà phòng hóa ester đơn chức: RCOOR’ + NaOH -> RCOONa + R’OH
– Nếu ester đơn chức (không phải ester của phenol) thì: nester = nNaOH = nmuối = nalcohol.
– BTKL: mester + mNaOH = mmuối + malcohol.
– mrắn khan = mmuối + mbase dư (nếu ester dư không tính vào chất rắn khan).
– Nếu mmuối > mester ⇒ R’ là CH3-.
– Mester < 104 ⇒ Ester đơn chức.
– Phân tử khối
|
Gốc R |
Alcohol |
Muối |
Ester |
|
CH3-: 15 |
CH3OH: 32 |
HCOONa: 68 |
C2H4O2: 60 |
|
C2H5-: 29 |
C2H5OH: 46 |
CH3COONa: 82 |
C3H6O2: 74 |
|
C3H7-: 43 |
C3H7OH: 60 |
C2H5COONa: 96 |
C4H8O2: 88 |
|
CH2=CH-: 27 |
C3H5(OH)3: 92 |
HCOOK: 84 |
C4H6O2: 86 |
♦ Phản ứng xà phòng hóa chất béo: (RCOO)3C3H5 + 3NaOH 3RCOONa + C3H5(OH)3
– Ta có: nNaOH = nmuối (xà phòng) = 3nchất béo = 3nglycerol
– BTKL: mchất béo + mNaOH = mmuối + mglycerol
– Tăng giảm KL:
❖ Một số chất béo thường gặp
(C15H31COO)3C3H5: Tripalmitin (M = 806)
(C17H33COO)3C3H5: Triolein (M = 884).
(C17H35COO)3C3H5: Tristearin (M = 890)
(C17H31COO)3C3H5: Trilinolein (M = 878).
Dạng 2: Bài toán điều chế ester
PƯ tổng quát: RCOOH + R’OH RCOOR’ + H2O
– Hiệu suất phản ứng:
– Khi đề bài cho H% yêu cầu tính các đại lượng còn lại ⇒ Áp dụng phải nhân – trái chia (chất cần tính ở bên phải ⇒ Nhân với H%; chất cần tính ở bên trái ⇒ Chia cho H%).